217
Questuque (…) similis – Vergilius, Aeneida, VII, 501. [przypis tłumacza]
218
Primoque (…) ferrum – Ovidius, Metamorphoses, XV, 106. [przypis tłumacza]
219
Morte (…) receptae – Ovidius, Metamorphoses, XV, 158. [przypis tłumacza]
220
Muta (…) formae – Claudianus, In Rufinum, II, 482–491. [przypis tłumacza]
221
Ipse ego (…) eram – Ovidius, Metamorphoses, XV, 160. [przypis tłumacza]
222
Belluae (…) consecratae – Cicero, De natura deorum, I, 36. [przypis tłumacza]
223
crocodilon (…) venerantur – Iuvenalis, Satirae, XV, 2. [przypis tłumacza]
224
wykład, jaki Plutarch (…) – Plutarch, O Izydzie i Ozyrysie, 39. [przypis tłumacza]
225
zarozumienie (daw.) – zarozumiałość. [przypis edytorski]
226
Egipcjanie grzebali wilki (…) – Herodot, Dzieje, II, 67. [przypis tłumacza]
227
Rozdział XII – rozdział ten poświęcony był królowej Małgorzacie, żonie Henryka IV, króla Nawarry. [przypis tłumacza]
228
apologia – tekst zawierający usprawiedliwienie, obronę przed zarzutami i pochwałę jakiejś osoby, stanowiska w pewnej sprawie (np. wyłożonego w jakimś dziele), idei czy systemu (np. chrześcijaństwa). [przypis edytorski]
229
Rajmund Sebond – hiszpański lekarz, teolog i filozof zażywający wzięcia w pierwszej połowie XV wieku (około r. 1430). Traktat jego O teologii naturalnej ukazał się w druku w Strasburgu w r. 1496. [przypis tłumacza]
230
inni powiadali (…) niewiedzą – Diogenes Laertios, Herillos z Kartaginy [w:] Żywoty i poglądy słynnych filozofów, VII, 165. [przypis tłumacza]
231
ochwiewać – dziś: rozchwiewać; powodować, że coś zaczyna się chwiać. [przypis edytorski]
232
Nam (…) metutum – Lucretius, De rerum natura, V, 1139. [przypis tłumacza]
233
Owo (daw.) – tak więc; a zatem (na początku zdania). [przypis edytorski]
234
flukta – fale, przypływy (por. fluktuacja); tu: napór fal. [przypis edytorski]
235
Illisos (…) sua – anonimowy wiersz łaciński. [przypis tłumacza]
236
Dlatego miał rację nasz zacny święty Ludwik (…) – Joinville, rozdz. IX. [przypis tłumacza]
237
Wręcz odmiennie przygodziło się (…) – opowiastka o tym znajduje się w Dekameronie Boccacia: Dzień pierwszy. Opowieść druga: Podróż Abrahama z Paryża do Rzymu. [przypis tłumacza]
238
Gdybyśmy mieli jedną kroplę wiary (…) – Biblia, Mt 17:19. [przypis tłumacza]
239
Brevis (…) credas – Quintilianus, Institutio oratoria, XII, 11. [przypis tłumacza]
240
Filozof Antystenes, kiedy go wtajemniczono w misteria Orfeusza (…) – Diogenes Laertios, Antystenes z Aten [w:] Żywoty i poglądy słynnych filozofów, VI, 3–4. [przypis tłumacza]
241
Diogenes bardziej szorstko (…) – parafraza, por. Diogenes Laertios, Diogenes z Synopy [w:] Żywoty i poglądy słynnych filozofów, VI, 39. [przypis edytorski]
242
Non iam (…) cervus – Lucretius, De rerum natura, III, 612. [przypis tłumacza]
243
Chcę rozwiązać się (…) i być z Jezusem Chrystusem – Biblia, Flp 1:23. [przypis tłumacza]
244
Opowiadają o Bionie (…) – Diogenes Laertios, Bion Borystenita [w:] Żywoty i poglądy słynnych filozofów, IV, 54. [przypis tłumacza]
245
Niewidzialne sprawy Boga (…) – Biblia, Rz 1:20. [przypis tłumacza]
246
Atque adeo (…) leges – Manilius, Astronomica, IV, 907. [przypis tłumacza]
247
Owo (daw.) – tak więc; a zatem (na początku zdania). [przypis edytorski]
248
Si melius (…) fer – Horatius, Epistulae, I, 5, 6. [przypis tłumacza]
249
Οὐ γὰρ (…) ἔαυτον – Herodot, Dzieje, VII, 10. [przypis tłumacza]
250
Deus (…) gratiam – Biblia, 1P 5:5. [przypis tłumacza]
251
Św. Augustyn, powstając przeciw takim ludziom (…) – Augustyn z Hippony, Państwo Boże, XXI, 5. [przypis tłumacza]
252
Co mówi Prawda, kiedy nas upomina, byśmy unikali świeckiej filozofii? (…) – Biblia, Kol 2:8; 1 Kor 3:19. [przypis tłumacza]
253
dank (z niem.) – podziękowania, dziękczynienie, dzięki. [przypis edytorski]
254
zali (daw.) – czyż. [przypis edytorski]
255
sążli – konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ż- oraz partykułą pytającą -li; znaczenie: czy są, czyż są. [przypis edytorski]
256
mamyż – konstrukcja z partykułą pytającą -ż; znaczenie: czy mamy. [przypis edytorski]
257
quorum (…) melius – Cicero, De natura deorum, I, 54. [przypis tłumacza]
258
Cum (…) viarum – Lucretius, De rerum natura, V, 1203. [przypis tłumacza]
259
Facta (…) astris – Manilius, Astronomica, III, 58. [przypis tłumacza]
260
Speculataque (…) signis – Manilius, Astronomica, I, 60. [przypis tłumacza]
261
Quantaque (…) ipsis – Manilius, Astronomica, I, 55; IV, 98. [przypis tłumacza]
262
Furit (…) fatum – Manilius, Astronomica, IV, 79, 118. [przypis tłumacza]
263
Quae (…) fuerunt – Cicero, De natura deorum, 1, 8. [przypis tłumacza]
264
Quae (…) angustiae – Cicero, De natura deorum, I, 31. [przypis tłumacza]
265
Inter (…) amor – Seneca, De ira, II, 9. [przypis tłumacza]
266
Corruptibile (…) cogitantem – Augustinus Aurelius, De civitate Dei, XII, 15. [przypis tłumacza]
267
przeznać – poznać, przeniknąć rozumem. [przypis edytorski]
268
błazeństwy – daw. forma N.lm; dziś: błazeństwami. [przypis edytorski]
269
Cum mutae (…) gliscunt – Lucretius, De rerum natura, V, 1058. [przypis tłumacza]
270
Non alia (…) linguae – Lucretius, De rerum natura, V, 1020. [przypis tłumacza]
271
E'l silenzio (…) parole – Tasso, Aminta, II, 34. [przypis tłumacza]
272
ramiony – daw. forma N.lm; dziś: ramionami. [przypis edytorski]
273
Pewien poseł z Abdery, wygłosiwszy długą mowę do Agisa, króla Sparty (…) – Plutarch, Powiedzenia spartańskie. [przypis tłumacza]
274
His quidam (…) dixere – Vergilius, Georgica, IV. 219. [przypis tłumacza]
275
Tum porro (…) rerum – Lucretius, De rerum natura, V, 223. [przypis tłumacza]
276
matki spartańskie (…) – Plutarch, Likurg, 13 [w:] Żywoty sławnych mężów. [przypis tłumacza]
277
Sentit (…) abuti – Lucretius, De rerum natura, V, 1029. [przypis tłumacza]
278
Et tellus (…) agricolarum – Lucretius, De rerum natura, II, 1157. [przypis tłumacza]
279
świńmi – dziś popr. N.lm: świniami. [przypis edytorski]
280
Cosi (…) fortuna – Dante, Boska Komedia. Piekło, XXVI, 34. [przypis tłumacza]
281
Laktancjusz przypisuje zwierzętom nie tylko mowę, ale i śmiech – Lactancjusz, Podstawy nauki Bożej, III, 10. [przypis tłumacza]
282
Arystoteles przytacza (…) – Zoologia, IV, 9. [przypis tłumacza]
283
Variaequae (…) cantus – Lucretius, De rerum natura, V, 1077, 1010, 1082. [przypis tłumacza]
284
Indupedita (…) vinclis – Lucretius, De rerum natura, V, 871. [przypis tłumacza]
285
Res (…) servant – Lucretius, De rerum natura, V, 921. [przypis tłumacza]